Ervaringen van 2 freelancers

In het boek 'Fr€€lancen' beschrijven Shirley Brandeis (37) en Linda Versteege (31) hun ervaringen als freelance journalist. Op dit weblog praten zij - en collega Margriet Zuidgeest (41) - verder over hun dagelijkse beslommeringen als freelancers, in combinatie met hun andere taak: het moederschap. Door alle lezersinput krijgen onderwerpen vaak een verrassende wending!

Stel..

.. je moet nog een aantal opdrachten afronden, maar er komt gewoon niets uit je handen. Je zit al de hele ochtend achter je pc, maar eigenlijk heb je 'niks' gedaan. Toch moeten er vandaag echt wat dingen afgemaakt worden. Wat doe je om weer gefocust te raken?

Mijn visitekaartje

Deze keer het visitekaartje van Evert-Jan Pol!

        De krant op mijn visitekaartje is een echte oude krant, een Utrechts Nieuwsblad uit 1923. Ik kocht hem een paar jaar geleden in een antiekwinkeltje. Ik was in die tijd bezig met een nieuwe website en ik zocht nog naar een goede sprekende foto voor op de voorpagina. Toen ik deze krant zag, wist ik dat ik niet verder hoefde te zoeken.

Mijn visitekaartje is ontworpen door een vriendin die grafisch vormgeefster is. Het ontwerp is gebaseerd op dat van de website (www.poltekst.nl). Een bruine achtergrondkleur, in combinatie met de antieke krant zorgt voor de door mij gewenste klassieke uitstraling. Diezelfde bruine kleur komt ook terug op de binnenpagina’s van mijn website.

De achterkant van het kaartje is een gelukstreffer. Ik heb mijn kaartjes laten drukken bij Vistaprint. Een van de mogelijkheden voor de achterzijde was om het ontwerp van de voorkant terug te laten komen als achtergrond. Achteraf ben ik blij dat ik voor die optie heb gekozen, want persoonlijk vind ik het er heel fraai uitzien.

Schrijf op

Linda: Laatst kwam ik op deze site terecht: http://www.schrijfopshop.nl/. Handig, dacht ik meteen! Maar in tweede instantie is het toch niets voor mij. Ik schrijf niet alles op wat een kandidaat zegt. En negen van de tien keer kijk ik amper mijn aantekeningen terug. Maar ik kan me voorstellen dat het voor sommige journalisten misschien wel handig is. En vooral voor notulisten! Vervolgens vroeg ik me af: zou dit echt werken? Mijn handschrift is nou niet bepaald schoonschrift. Heeft iemand ervaring met dergelijke software? En waar zou je het wel of niet aanschaffen?

Weblog

Margriet: Onlangs bespraken Linda, Shirley en ik het (voort)bestaan van dit weblog. We zijn hartstikke blij met het grote aantal bezoekers en de reacties en/of vragen naar aanleiding van onze blogs. En die zijn ook nog altijd welkom.

Ik bedacht dat hoogstwaarschijnlijk veel van onze lezers zelf ook een weblog bij houden. Wie doet dat? En waarom? Wat levert het je op? (Je mag je URL achterlaten :-))!

Onderwerp in de aanbieding

Shirley: Ik heb een verhaal dat ik goed vind passen in een blad voor ouders met kinderen vanaf twee (tot vier). Omdat het over mezelf gaat en ik (nog) geen ambities heb bij dit soort bladen, wil ik het aan iemand voorstellen. Wie meldt zich bij me op shirley@brandeis.nl?

Stel...

... je hebt een korte vakantie (drie dagen) geboekt, maar net op een van die dagen - krijg je opeens te horen - is er echt werk aan de winkel. Iets waar je volgens anderen en je gevoel bij 'moet' zijn. Wat doe je?

Hoe word ik… freelancer

Vandaag het gastweblog van Belinda Fallaux!

Laatst kreeg ik een mailtje van een kennis. Ze zat al een tijdje zonder werk en was zich aan het beraden welke richting ze op wilde. Tussen de bedrijven door had ze al eens wat voorzichtige stapjes op het pad der journalistiek gezet – als filmrecensent voor een regionaal krantje – en dat smaakte naar meer. Maar ze vond het nogal lastig om meer opdrachten binnen te halen. Hoe had ik dat destijds gedaan?, was haar vraag. Met andere woorden: hoe begin je voor jezelf en zorg je dat je werk krijgt en houdt?

Ai. Inmiddels werk ik zes jaar als freelancer en ik ben ook al meerdere malen benaderd met deze vraag. Maar nog steeds is mijn eerste gedachte: géén idee! Ik doe maar wat, ik rommel maar wat aan. Ben d’r gewoon ingerold, meer niet.

Gewoon begonnen

En dat is ook echt zo. Ik noem me journalist, maar ben er niet voor opgeleid. Nee, gewoon als zodanig begonnen. Ik sta ingeschreven bij de Kamer van Koophandel (omdat het verplicht werd) en heb een btw-nummer (omdat ik ergens had gelezen dat je over niet-journalistieke tekstklussen btw moet heffen), maar werk zonder boekhouder. Eigenlijk wel apart, want aan het regelen van de administratie heb ik een broertje dood. Dat mijn facturen en aangiften al die jaren probleemloos de juiste weg hebben gevonden, mag een wonder heten. Zakelijk instinct heb ik niet. Ik vergeet soms achter wanbetalers aan te gaan en ik hou me nooit actief bezig met m’n jaaromzet. Sterker nog: meestal weet ik pas eind maart, als ik vlak voor de jaarlijkse aangifte orde in de papieren chaos probeer aan te brengen, welke jaarcijfers ik het jaar daarvoor heb voortgebracht. Voor netwerken ben ik vaak te lui. Ik weet dat een rustige periode steevast wordt gevolgd door wekenlang hollen en vliegen, dus waarom zou ik moeite doen? Het werk blijft toch wel komen. En dat is ook al zes jaar het geval.

Zaaien en oogsten

Dat laatste geeft wel te denken natuurlijk. Want ik kan nu alles wel toeschrijven aan toevalligheden en ‘een beetje aanrommelen’, maar dat is natuurlijk niet helemaal conform de werkelijkheid. Dat ik op dit moment voor leuke, landelijke tijdschriften werk en tussendoor uitdagende tekstopdrachten voor uiteenlopende opdrachtgevers mag doen, is me bepaald niet komen aanwaaien. Hoewel ik op dit moment vrij weinig acquisitie doe, heb ik dat de eerste jaren wel veel gedaan. In de beginperiode richtte ik me met name op zakelijke uitgevers en commerciële klanten. Ik herinner me dat ik letterlijk met het telefoonboek op schoot ben gaan bellen en mailen. Met succes: ik bouwde langzaamaan een kringetje opdrachtgevers op. Die mensen kenden weer andere mensen en die wéér anderen… en zo bouwde ik in de loop der jaren een netwerk op – van regionale krant tot reclamebureaus – waarvan ik nu nog de vruchten pluk. Ik word nog steeds met regelmaat gebeld door mensen die mijn naam via via kennen. Zaaien en oogsten - het kost inzet en tijd, maar het levert resultaat op.

Zoektocht

Die eerste jaren waren waardevol omdat ze me veel schrijfervaring boden. Ik nam alle opdrachten aan, van advertorials tot het schrijven van seo-teksten voor zoekmachines. Maar die periode was naast een leerschool ook een zoektocht. Wat kon ik goed, waarin was ik minder sterk? Wat vond ik het fijnste om te doen en wat minder? Het werd me steeds duidelijker dat het schrijven van wervende, commerciële teksten me niet de meeste voldoening geeft, maar dat mijn hart bij journalistieke verhalen ligt, vooral human interest. Ik ging me daar dan ook steeds meer op toeleggen. Ik brainstormde over geschikte onderwerpen en bood ze aan bij tijdschriften die me aanspraken. Mailde, belde. Mailde weer. En weer met resultaat. Een eerste opdracht werd gevolgd door een tweede, een derde en een vierde. En meer.

Kick

Het geeft een goed gevoel als je tot de vaste kern freelancers van een tijdschrift behoort. Dat je niet meer zelf met onderwerpen hoeft te komen, maar dat redacties jou benaderen. En wat nog fijner is: dat je merkt dat je werk doet dat bij je past. Dat je mensen mag interviewen over iets dat ze hebben meegemaakt, over hun passie, over hun visie. Dat ze later zeggen: goh, het was een fijn gesprek, het voelde niet als een interview. Dat je een verhaal uitwerkt en je de kick ervaart dat het met iedere zin die je toevoegt als een puzzeltje steeds mooier in elkaar past. Dat je er iets van maakt waarvan de geïnterviewde zegt: ja, hier herken ik mezelf in. Dat mensen zelfs ontroerd raken van je teksten.

Om een lang verhaal kort te maken: hoe word je freelancer, hoe krijg je werk en hoe hou je werk? Ik zeg: gewoon beginnen, inzet tonen, geduld hebben en vooral dicht bij jezelf blijven.

PS. Vooruit, nog twee tips dan:

1. Start direct met een marktconform tarief en presenteer jezelf nooit als ‘beginnend journalist’. Hoe lang je al bezig bent, doet namelijk niet ter zake – wat telt, is of je een goed product levert. Als jij jezelf niet serieus (genoeg) neemt, waarom zou een ander dat wel doen?

2. (en deze ga ik zelf ook weer eens toepassen) Eenmaal een vaste klantenkring opgebouwd? Blijf af en toe acquisitie doen en contacten warm houden. Sommige tijdschriften zijn erg trouw aan hun freelancers, maar vaker zie je een soort ‘verloop’ in bepaalde periodes, waarin je - soms zonder duidelijke reden - steeds minder en uiteindelijk niet meer wordt gevraagd. Niet getreurd, het is een duidelijk signaal: het tijd voor een nieuwe uitdaging!

Nu even niet

Shirley: Ik werk niet 24/7, maar heb geen vaste dagen en tijden. Ik kan in principe altijd werken, al heb ik sinds mijn dochter er is een vaste vrije dinsdag. En dat is best fijn. Maar de andere dagen werk ik meestal wel. Maar sommige tijden liever niet. Zo heb ik met de jaren steeds meer een hekel aan 's avonds buiten de deur werken gekregen. En ook de zondag wordt al heiliger. Nu, in verkiezingstijd, kan ik er even niet omheen. Vorige week woensdag was het verkiezingsdag en om tien uur 's avonds begon in mijn buurt het uitslagenfeestje. Het voelde dubbel. Ik was erg moe, maar ik wilde er wel bij zijn, bij dit hoogtepunt voor de krant.
Jij een hekel aan werken op bepaalde tijden of dagen?

Zonder zonnebril

Margriet: Quotes in de LINDA. ('reactiesenzo'), 'Ikjes' op de NRC-achterpagina; die korte stukjes leveren me vele malen meer reacties op dan mijn meest intelligente artikelen bij elkaar. Hoe zit dat? Want ik schrijf toch echt voor landelijke bladen. Alleen als ik ervaringen met mijn eigen kinderen beschrijf in een stuk voor een oudertijdschrift (bijvoorbeeld Groter Groeien), worden hun namen - en daarmee ik als schrijfster - herkend door mijn kennissenkring. Maar verder weet de gemiddelde lezer simpelweg niet wie een artikel geschreven heeft - of die moet zelf journalist zijn! Vervelend? Nee. Ik moest er aanvankelijk wel aan wennen dat ik zonder zonnebril over straat kon, maar ach, als ik weer om reacties verlegen zit, weet ik inmiddels de wegen :-)...

Hoe belangrijk vind jij het om reacties op je artikelen te krijgen?

You've got mail

Shirley: Ik heb een haat-liefde-verhouding met mijn mailbox. Ik kan niet wachten om op 'ontvangst' te klikken en te kijken wat er allemaal voor leuks (werk en privé) binnenkomt. Zeker met de herinnering aan de tijd dat je één keer per dag post kreeg (zes dagen per week), is dit een enorme rijkdom. Maar ook een punt van stress. Want het gaat maar door en dat geeft ook onrust. Ik moet ook alles snel antwoorden van mezelf en voel die druk ook als ik niet thuis ben. En ik moet mijn inbox netjes beheren, zoals ik ook gewend ben met mijn echte papierenzaken. Als het aantal mailtjes boven een bepaald getal komt, word ik nerveus. Dan moet ik archiveren. En dat geeft rust.
Hoe is jouw relatie met je email? En hoe beheer en archiveer jij je mailtjes?